TAB! Take a Breath! – Adaptation Actions to reduce adverse health impacts of air pollution

Weź oddech! Planowanie działań zmierzających do zmniejszenia negatywnego wpływu zanieczyszczeń powietrza na zdrowiejest projektem finansowanym w ramach trzeciego konkursu Programu 2007–2013 Europy Środkowej, Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (www.central2013.eu), Priorytet 3. Odpowiedzialne korzystanie ze środowiska, obszar interwencji 3.2 Redukcja ryzyka oraz skutków zagrożeń naturalnych i wywołanych działalnością człowieka.

Okres realizacji: 2011-2014

Lider projektu: GIG

Światowa Organizacja Zdrowia uznała zanieczyszczenie powietrza jako główny czynnik negatywnie oddziaływujący na zdrowie Europejczyków, zwłaszcza mieszkańców Europy Środkowej. Zanieczyszczenie powietrza obniża również konkurencyjność miast w regionach dotkniętych tym problemem. Stwierdzono, że mimo transpozycji prawa europejskiego w zakresie jakości powietrza, do krajowych systemów prawnych ochrony środowiska, efektywność jego wdrażania na poziomie lokalnym jest dość niska. Wynika to głównie z ograniczonych kompetencji instytucjonalnych w tym zakresie lokalnej administracji, jak również z dość niskiej świadomości społecznej, niezbędnej do wdrażania działań i programów poprawy jakości powietrza na poziomie lokalnym. Wynikiem tej sytuacji jest dość wysoki poziom zanieczyszczeń w powietrzu, często przekraczający obowiązujące normy (głównie PM10, NOx, CO2, SO2, O3).

Projekt TAB realizowany przez 8 partnerów z 5 krajów Europy  Środkowej (Węgier, Czech, Słowenii, Włoch i Polski) był bezpośrednią odpowiedzią na potrzebę ograniczenia zanieczyszczenia powietrza i jego szkodliwych skutków na na zdrowie ludzi i jakość życia na terenach zurbanizowanych. Opracowany został zestaw zintegrowanych narzędzi i działań obejmujący: narzędzia do oceny charakteru, stopnia zanieczyszczenia powietrza i jego interakcji ze zdrowiem mieszkańców, wirtualne obserwatorium jakości powietrza w miastach i regionach partnerskich. Powstały plany działań (ang. Adaptation Action Plans - AAPs), którym towarzyszyły działania pilotażowe przeprowadzone w 3 miastach: Velenje (Słowenia), Varpalota (Węgry), Sosnowiec (Polska) oraz regionach: Usti nad Łabą (Czechy) i Sangano (Włochy).

W celu wspomagania efektywnego wdrożenie planów działań (AAPs) podjęte zostały działania skierowane z jednej strony na podniesienie kompetencji instytucji i osób odpowiedzialnych za jakość powietrza na poziomie lokalnym i regionalnym, z drugiej zaś strony podniesienie świadomości mieszkańców, których wpływ na wprowadzanie do powietrza zanieczyszczeń jest znaczący. Największe bowiem przekroczenia zanieczyszczeń pyłowych, takich jak PM10, PM2,5 oraz w węglowodorów (benzo(a)piren) pochodzą ze spalania paliw i odpadów w paleniskach i kotłach domowych oraz z wzrastającej ilości pojazdów poruszających się po drogach miast. W krajach partnerskich projektu TAB w kursach mających na celu budowanie kompetencji uczestniczyło blisko 700 osób, kampanie na rzecz  podniesienia świadomości społecznej skierowane zostały do około 400 tysięcy osób.

W czerwcu 2014 w Głównym Instytucie Górnictwa w Katowicach odbyła się międzynarodowa konferencja „Czystsze powietrze dla Europy Środkowej” - „Cleaner Air for Central Europe”. Podczas konferencji prelegenci z Francji, Włoch, Czech, Niemiec, Słowenii, Austrii i Polski podzielili się swoimi doświadczeniami oraz osiągnięciami w zakresie działań zmierzających do poprawy jakości powietrza atmosferycznego, a tym samym zdrowia mieszkańców.

Więcej o projekcie można dowiedzieć się na stronie: www.tabproject.eu

oraz u lidera projektu: Eugeniusz Jędrysik, tel.: 48 32 259 24 77,  e-mail: ejedrysik@gig.eu